SÖZLÜK

Tabela ve reklam terimleri sözlüğü

Teklif yazışmalarında, üretim dosyalarında ve montaj planlarında geçen terimlerin ne anlama geldiğini tarafsız biçimde açıklıyoruz. Hangi terimin hangisiyle karıştırıldığını da yazdık.

WhatsApp'tan yazın 0554 113 05 92

Terim sayısı: 95 tanım
Başlık: 10 konu grubu
Kullanım: Serbestçe alıntılanabilir

Bu konuda yaptığımız işler

Tüm projeler

Benzer bir iş mi planlıyorsunuz? Uygulama alanının fotoğrafını gönderin; ölçüyü ve malzemeyi birlikte netleştirelim.

WhatsApp 0554 113 05 92

Tabela

Tabela terimleri

Cephe tabelası

Ayrıca: Dükkân tabelası, Vitrin üstü tabela

Binanın dış duvarına veya giriş cephesine monte edilen, işletmeyi sokak ve cadde kotundan tanıtan tabela grubudur.

Cephe tabelası; kutu harf, kaset, kompozit panel ya da ışıksız levha olarak uygulanabilir. Taşıyıcı olarak duvara sabitlenen alüminyum veya galvaniz şase kullanılır. Cephe genişliği, kat hizası ve komşu vitrinlerle kurulan oran ilişkisi tasarımı belirler. Çatı tabelasından farkı düşey yüzeye oturmasıdır; ayrıca elektrik hattı, servis erişimi ve yönetim onayı uygulamadan önce çözülmesi gereken başlıklardır.

Çatı tabelası

Ayrıca: Teras tabelası

Bina çatısına veya parapet üstüne kurulan, gökyüzü fonu karşısında siluet olarak okunan büyük ölçekli tabela uygulamasıdır.

Çatı tabelası, ışıklı harf ya da kapalı kaset olarak çelik konstrüksiyon üzerinde taşınır; yükü çatının taşıyıcı sistemine aktarmak gerektiği için statik ve ankraj kararları belirleyicidir. Uzaktan görünürlük ve gece okunurluğu temel amaçtır. Cephe tabelasıyla karıştırılır; fark, çatı tabelasının duvara değil çatı düzlemine oturması, rüzgâra daha açık olması ve izin sürecinin genellikle daha ayrıntılı ilerlemesidir.

Germe vinil

Ayrıca: Gergi vinil, Gergi sistem

Çerçeve içine gerdirilerek kullanılan, ışık geçiren esnek vinil yüzeydir; büyük ışıklı panolarda pleksi yerine tercih edilir.

Germe vinil, alüminyum profilden oluşan çerçeveye kenar kordonuyla tutturulur ve yüzey dalgasız biçimde gerilir. Büyük ölçekli ışıklı kasetlerde, tavan panolarında ve fuar ünitelerinde kullanılır. Baskı doğrudan vinilin üzerine yapılabildiği için görsel değişimi kolaydır. Brandayla karıştırılır; germe vinil ışık geçirgenliği ve gergi sistemine uygun kenar yapısıyla ayrışır, branda ise dış mekân örtüsüdür.

Işıksız tabela

Ayrıca: Aydınlatmasız tabela

İçinde aydınlatma bulunmayan, gündüz ışığı ve çevredeki aydınlatmayla okunan levha ya da harf uygulamasıdır.

Işıksız tabela; kompozit panel, dekota, pleksi veya metal levha üzerine folyo kesim ya da baskı ile üretilir. İç mekân, pasaj, ofis girişi ve gündüz çalışan işletmelerde tercih edilir. Işıklı tabelaya göre daha ince gövdelidir, montajı basittir ve elektrik hattı gerektirmez. Karıştırılan nokta şudur: ışıksız tabela gece tamamen kaybolmasın diye vitrin aydınlatması veya dışarıdan armatürle desteklenebilir.

Kaset tabela

Ayrıca: Kutu tabela, Işıklı kaset

Kapalı bir kutu gövde içine aydınlatma yerleştirilen ve yüzeyi ışık geçiren levhayla kaplanan ışıklı tabela tipidir.

Kaset tabela, alüminyum profil ya da galvaniz gövde içine dizilen LED modüllerle arkadan aydınlatılır; yüzeyde opal pleksi, akrilik levha veya germe vinil kullanılır. Tek yüz ya da çift yüz olarak cephede ve totemde uygulanır. Kutu harften farkı, her harfin ayrı gövdesinin olmaması ve tüm yazının tek bir yüzey içinde ışımasıdır; üretimi hızlıdır, tasarım esnekliği ise sınırlıdır.

Piktogram

Ayrıca: Sembol işaret

Bir eylemi, mekânı veya uyarıyı yazı kullanmadan anlatan sadeleştirilmiş grafik işarettir; yönlendirmenin ortak dilidir.

Piktogram; tuvalet, asansör, merdiven, otopark ve acil çıkış gibi bilgileri dile bağlı kalmadan iletir. Yönlendirme sistemlerinde metnin yanında ya da yerine kullanılır. Uzaktan tanınabilmesi için sade siluet, kalın çizgi ve yüksek kontrast gerekir. Logodan farkı şudur: logo kimlik taşır, piktogram işlev anlatır ve çoğu zaman yaygın kabul görmüş bir biçimi izler, özgün çizim beklenmez.

Pilon tabela

Ayrıca: Pylon tabela

Tek ya da çift direk üzerinde yükselen, yüksek gövdeli ve uzaktan okunacak biçimde kurgulanan bağımsız tabela sistemidir.

Pilon tabela, yol kenarında veya tesis girişinde aracın uzaktan görebileceği bir yükseklikte kurulur; gövde çelik konstrüksiyon, yüzey ise ışıklı kaset ya da kompozit kaplamadır. Akaryakıt istasyonu, alışveriş merkezi, fabrika ve hastane girişlerinde yaygındır. Totemle aynı ailededir; pilon genellikle daha yüksek, daha az bölüme ayrılan ve temel ile statik gereksinimi daha belirgin olan çözümü tanımlar.

Resepsiyon logosu

Ayrıca: Karşılama duvarı logosu, Lobi logosu

Ofis girişindeki karşılama duvarına uygulanan, marka adını hacimli ya da ışıklı biçimde gösteren iç mekân uygulamasıdır.

Resepsiyon logosu; pleksi, kompozit, dekota veya metal harflerin duvara boşluklu ya da yüzeye yapışık monte edilmesiyle kurulur. Arkadan ışıklı çözüm, harflerin ardında yumuşak bir hale bırakır. Duvar grafiğinden farkı, yüzeyin üzerine hacim çıkmasıdır; folyo uygulamasında yüzey düz kalır. Montajda duvar malzemesi, kablo geçişi ve şablonla hizalama önceden planlanır.

Totem

Ayrıca: Totem tabela, Bağımsız tabela

Zeminden yükselen, kendi taşıyıcı gövdesi üzerinde duran ve çoğu zaman iki yüzü birden kullanılabilen bağımsız tabela türüdür.

Totem, bina cephesine değil doğrudan zemine sabitlenir; alt yapısı beton temel ve çelik direkle çözülür. Otopark girişi, sanayi sitesi, akaryakıt istasyonu ve plaza bahçesi gibi araçla yaklaşılan noktalarda tercih edilir. Gövde genellikle kompozit panelle kaplanır, yüzeyde pleksi ya da ışıklı kaset kullanılır. Cephe tabelasıyla karıştırılır; fark, totemin binadan bağımsız durması ve uzaktan yön bulmaya hizmet etmesidir.

Yönlendirme sistemi

Ayrıca: Yönlendirme tabelaları, İşaretleme sistemi

Bir yapı ya da yerleşke içinde kullanıcıyı hedefe ulaştıran tabela, pano ve işaretlerin bütünlüklü kurgusudur.

Yönlendirme sistemi; giriş panosu, kat şeması, kapı etiketi, ok yönlendirmesi ve bilgilendirme levhalarından oluşan katmanlı bir düzendir. Hastane, plaza, fabrika, otel ve okul gibi karmaşık yapılarda kullanılır. Tek bir tabeladan farkı, tüm işaretlerin ortak tipografi, renk ve ölçü ailesiyle tasarlanması ve karar noktalarına göre sıralanmasıdır. Piktogramlar bu sistemin ortak dilini kurar.

Kutu Harf

Kutu Harf terimleri

Arkadan ışıklı harf

Ayrıca: Halo harf, Ters ışıklı harf

Işığın harfin arkasından duvara yansıtıldığı, koyu harf silueti çevresinde hale oluşturan kutu harf türüdür.

Arkadan ışıklı harfte ön yüzey ışık geçirmez; genellikle alüminyum ya da paslanmaz plakadır. Harf duvardan bir miktar boşlukla monte edilir, arkadaki LED modüller yüzeye çarparak yumuşak bir hale bırakır. Kurumsal binalarda, otel ve ofis girişlerinde tercih edilir. Etkisi arka yüzeyin rengine ve harfin duvardan uzaklığına bağlıdır; açık ve mat duvarlarda hale daha belirgin okunur.

Fileli harf

Ayrıca: File profilli kutu harf

Ön yüzeyi ışık geçiren, kenarı ise metal görünümlü ince bir profille bitirilen kutu harf uygulamasıdır.

Fileli harfte pleksi yüzeyin kenarına ince bir profil geçirilir; bu profil harfin konturunu keskinleştirir ve gündüz metal bir çerçeve etkisi verir. Gece ön yüzey ışırken kenar çizgisi koyu kalır, bu da yazının okunurluğunu artırır. Düz önden ışıklı harften farkı, kenar detayının ayrı bir malzeme olarak eklenmesidir; üretimde ek işçilik ve daha hassas kesim gerektirir.

Gold harf

Ayrıca: Altın renkli harf, Sarı paslanmaz harf

Altın tonunda metal görünümlü yüzeyle bitirilen harf uygulamasıdır; sıcak ve klasik bir kurumsal etki kurar.

Gold harf, sarı tonlu paslanmaz plaka ya da kaplamalı yüzeyle üretilir; ışıksız kullanılabildiği gibi arkadan ışıklı kurguyla da uygulanır. Kuyumcu, otel, butik mağaza ve avukatlık bürosu girişlerinde yaygındır. Krom harfle üretim mantığı aynıdır, ayrım tondadır. Renk tutarlılığı için tüm harflerin aynı levhadan çıkarılması, farklı partilerde oluşabilecek ton farkını engeller.

Harf yüksekliği

Ayrıca: Harf boyu

Bir harfin gövde ölçüsünü tanımlayan değerdir; okuma mesafesi ve cephe oranıyla birlikte belirlenir.

Harf yüksekliği, tabelanın hangi uzaklıktan okunacağını doğrudan etkiler; mesafe arttıkça yükseklik büyütülür. Cephe genişliği, kat hizası ve komşu tabelalarla kurulan oran ilişkisi ise üst sınırı belirler. Punto ile karıştırılır; punto bir dizgi ölçüsüdür, harf yüksekliği ise üretilecek fiziksel gövdenin ölçüsüdür. Küçük harfli yazımlarda ölçü genellikle büyük harf gövdesi üzerinden konuşulur.

Krom harf

Ayrıca: Ayna paslanmaz harf

Yüzeyi ayna parlaklığında metal görünümle bitirilen harf uygulamasıdır; gündüz yansımayla, gece hale ile öne çıkar.

Krom harf, parlak paslanmaz plakadan ya da kaplanmış yüzeyden üretilir; ışıksız olarak veya arkadan ışıklı kurguyla kullanılır. Ofis girişi, plaza lobisi ve kurumsal cephelerde tercih edilir. Gold harfle aynı ailededir, fark yüzeyin renk tonudur. Parlak yüzey parmak izini ve çiziği belli ettiği için koruyucu film montajın son aşamasında alınır, temizlikte aşındırıcı ürün kullanılmaz.

Kutu harf

Ayrıca: Kanal harf, Hacimli harf

Her harfin ayrı bir gövde olarak üretildiği, yüzey ve yan bantla derinlik kazanan tabela harfi türüdür.

Kutu harf, cephe üzerinde tek tek monte edilen harflerden oluşur; gövde alüminyum, pleksi ya da paslanmaz olabilir. Işıklı ve ışıksız üretilir, ışıklı olanda gövdenin içine LED modül yerleştirilir. Düz levha üzerine baskı yapılan tabeladan farkı, harflerin yüzeyden ayrılarak hacim kazanmasıdır. Aydınlatma yönüne göre önden ışıklı, arkadan ışıklı ve fileli gibi alt türlere ayrılır.

Önden ışıklı harf

Ayrıca: Önden aydınlatmalı kutu harf

Işığın harfin ön yüzeyinden geçtiği kutu harf türüdür; yazı gece doğrudan parlayarak okunur.

Önden ışıklı harfte gövde genellikle alüminyum ya da pleksi yan banttan oluşur, ön yüzey ise ışık geçiren akrilik levhadır. İçerideki LED modüller yüzeyi eşit dağılımla aydınlatır. Cadde üstü mağaza, market ve restoran cephelerinde yaygındır. Arkadan ışıklı harfle karıştırılır; orada ışık duvara vurur ve harfin kendisi koyu kalır, önden ışıklıda ise harfin yüzeyi ışır.

Aydınlatma

Aydınlatma terimleri

Elektrik hattı

Ayrıca: Besleme hattı, Enerji çekimi

Tabelayı besleyecek enerji hattının nereden alınacağını ve cepheye nasıl taşınacağını tanımlayan altyapı kararıdır.

Işıklı tabelada hat, işletmenin panosundan sigortalı bir çıkışla alınır ve cepheye korumalı kablo kanalıyla taşınır. Ortak alandan geçiş gerekiyorsa yönetim onayı gündeme gelir. Kablo kesiti, sigorta seçimi ve topraklama montajdan önce planlanır. Uygulamada en sık atlanan konu, tabelayı açıp kapatacak anahtarın erişilebilir bir noktaya konmasıdır; sonradan eklemek cepheyi yeniden açmayı gerektirir.

Güç kaynağı (trafo)

Ayrıca: Trafo, Adaptör, Sürücü

Şehir elektriğini LED modüllerin çalıştığı düşük gerilime çeviren besleme birimidir; tabelanın ömrünü doğrudan etkiler.

Güç kaynağı, tabela gövdesinin içine ya da erişilebilir bir servis noktasına yerleştirilir. Kapasitesi bağlanacak modül sayısına göre seçilir ve yedek pay bırakılır; sınırda çalışan besleme ısınır ve ömrü kısalır. Dış mekânda su geçirmez gövde kullanılır. Arıza aramasında ilk bakılan yerlerden biridir, çünkü sönen bir tabelanın nedeni çoğu zaman modül değil beslemedir.

IP koruma sınıfı

Ayrıca: Koruma sınıfı

Bir elektrikli parçanın toza ve suya karşı korunma derecesini tanımlayan uluslararası sınıflandırma sistemidir.

IP koruma sınıfı, iki basamaklı bir kodla katı cisim ve su girişine karşı dayanımı belirtir. Tabelada LED modül, güç kaynağı ve bağlantı elemanları seçilirken dış mekâna uygun sınıf aranır; iç mekânda daha düşük koruma yeterli olabilir. Garantiyle karıştırılır; sınıf yalnızca laboratuvar koşullarındaki korumayı tanımlar, montajdaki kablo geçişi ve sızdırmazlık hatası bu korumayı işlevsiz bırakır.

LED modül

Ayrıca: LED bar, Modül led

Tabela içine yerleştirilen, seri bağlanan küçük ışık birimidir; ışıklı harf ve kasetlerin temel aydınlatma elemanıdır.

LED modül, üzerinde bir ya da birkaç ışık kaynağı bulunan kart biçiminde gelir; harf gövdesine veya kaset tabanına belirli aralıklarla dizilir. Doğru dağılım, yüzeyde leke ve gölge oluşmasını önler. Dış mekânda neme dayanıklı sınıf tercih edilir. Ampul mantığından farkı, yüzeyi tek noktadan değil çok sayıda küçük kaynaktan homojen aydınlatmasıdır; besleme güç kaynağı üzerinden yapılır.

LED neon

Ayrıca: Neon flex, Esnek led

Esnek bir gövde içine dizilmiş ışık kaynaklarıyla neon görünümü veren, düşük gerilimle çalışan modern alternatiftir.

LED neon, istenen yazı ya da çizgi formuna göre bükülür ve arkasına hazırlanan levhaya kanal açılarak sabitlenir. İç mekân dekorasyonu, vitrin yazısı ve etkinlik alanlarında yaygındır. Cam neona göre daha dayanıklı, daha hafif ve daha kolay servis edilir. Karıştırılan nokta, ışığın tek parça değil kaynak dizisi olmasıdır; nitelikli üründe bu noktalanma dışarıdan fark edilmez.

Lümen

Ayrıca: Işık akısı

Bir ışık kaynağının yaydığı toplam görünür ışık miktarını tanımlayan birimdir; parlaklık karşılaştırmasında kullanılır.

Lümen, kaynağın ne kadar ışık ürettiğini anlatır; wattan farkı şudur: watt harcanan enerjiyi, lümen ise elde edilen ışığı ölçer. Tabelada modül seçerken yüzeyin büyüklüğü, pleksinin kalınlığı ve rengi birlikte değerlendirilir, çünkü aynı ışık farklı yüzeylerde farklı okunur. Yüksek değer tek başına iyi sonuç anlamına gelmez; dağılım düzensizse yüzeyde lekeli görünüm oluşur.

Neon

Ayrıca: Cam neon, Gazlı neon

Bükülmüş cam boruların içindeki gazın elektrikle uyarılmasıyla ışık veren geleneksel aydınlatmalı yazı tekniğidir.

Neon, el işçiliğiyle şekillendirilen cam boruların yüksek gerilimle çalıştırılmasıyla sürekli ve yumuşak bir çizgi ışık üretir. Nostaljik cephelerde, bar ve kafe iç mekânlarında hâlâ tercih edilir. Kırılgan olması, yüksek gerilim gerektirmesi ve onarımının özel atölye işi olması başlıca sınırlarıdır. LED neonla karıştırılır; LED neon aynı görünümü esnek gövde ve düşük gerilimli beslemeyle verir.

Renk sıcaklığı (Kelvin)

Ayrıca: Işık rengi, Kelvin değeri

Beyaz ışığın sarıya mı maviye mi çaldığını tanımlayan ölçüdür; Kelvin birimiyle ifade edilir ve marka rengiyle ilişkilidir.

Renk sıcaklığı düştükçe ışık sıcak sarıya, yükseldikçe soğuk maviye yaklaşır. Tabelada seçim, marka rengiyle ve çevredeki diğer ışıklarla ilişki içinde yapılır; sıcak ton restoran ve otel cephelerinde, nötr ve soğuk ton kurumsal yapılarda sık görülür. Parlaklıkla karıştırılır; renk sıcaklığı ışığın miktarını değil tonunu anlatır. Farklı partiden modüller aynı yazıda ton farkı yaratabilir.

Malzeme

Malzeme terimleri

Alüminyum profil

Ayrıca: Tabela profili, Çerçeve profili

Belirli kesitte çekilen hafif metal taşıyıcıdır; tabela çerçevesi, kaset gövdesi ve germe sistemlerinde kullanılır.

Alüminyum profil, hafifliği ve korozyona direnci nedeniyle cephede yaygındır; kesilip köşe bağlantılarıyla birleştirilerek çerçeve oluşturur. Kaset tabela gövdesi, germe vinil sistemleri, yönlendirme panoları ve kutu harf yan bandında görülür. Galvaniz şaseyle karıştırılır; şase arkadaki taşıyıcı iskelettir, profil ise çoğunlukla görünen gövdeyi kurar. Yüzeyi eloksal ya da boyayla bitirilir.

Branda

Ayrıca: Vinil branda, Afiş brandası

Dokuma taşıyıcı üzerine kaplanmış esnek dış mekân örtüsüdür; büyük ölçekli baskı ve germe uygulamalarında kullanılır.

Branda; cephe afişi, iskele örtüsü, stand arkalığı ve geçici tabela yüzeylerinde tercih edilir. Kenarları katlanıp kaynatılır, kuşgözü takılarak halatla gerilir ya da profil içine gerdirilir. Germe vinille karıştırılır; germe vinil ışık geçirmeye ve çerçeveye gerilmeye göre üretilir, branda ise dış mekân koşullarına göre tasarlanır. Uzun asımda gerginliğin düzenli kontrolü gerekir.

Dekota

Ayrıca: Foreks, PVC köpük levha

Hafif ve kolay işlenen köpük yapılı sert plastik levhadır; iç mekân tabelaları ve kısa ömürlü panolarda kullanılır.

Dekota; kesilmesi, delinmesi ve yapıştırılması kolay olduğu için hızlı üretilen levha işlerinde tercih edilir. Üzerine doğrudan baskı yapılabilir ya da folyo kaplanabilir, yüzeyi mat ve pürüzsüzdür. Kompozit panelle karıştırılır; dekota daha hafif ve ekonomiktir, ancak güneş altında zamanla eğilebildiği için büyük dış mekân yüzeylerinde ve uzun ömürlü işlerde uygun değildir.

Dökme akrilik

Ayrıca: Cast akrilik

Kalıba dökülerek üretilen akrilik levhadır; lazer kesimde temiz kenar verir ve şekillendirmede daha kararlı davranır.

Dökme akrilik, üretim sırasında gerilim taşımadığı için lazerle kesildiğinde kenar parlak ve berrak kalır; bükme ve şekillendirmede çatlama eğilimi düşüktür. Kutu harf yüzeyi, kenar ışıklı uygulamalar ve görünür kesim kenarı olan işlerde tercih edilir. Ekstrüzyon akrilikle karıştırılır; ayrım kalınlık toleransı, kesim kenarının temizliği ve maliyettedir. Levhalar gözle çoğu zaman ayırt edilemez.

Ekstrüzyon akrilik

Ayrıca: Ekstrude akrilik

Sürekli hat üzerinde çekilerek üretilen akrilik levhadır; kalınlık toleransı dar, maliyeti dökme akriliğe göre düşüktür.

Ekstrüzyon akrilik seri hatta çekildiği için levha kalınlığı daha tutarlıdır; termal şekillendirmede daha düşük sıcaklıkta form alır. Kaset tabela kapağı ve geniş yüzeyli ışıklı panolarda yaygındır. Lazer kesimde kenarda beyazlaşma ve gerilim çatlağı görülebildiğinden, görünür kenarlı işlerde dökme akrilik tercih edilir. İki tür genellikle etiketinden ayırt edilir.

Galvaniz şase

Ayrıca: Taşıyıcı konstrüksiyon, Tabela iskeleti

Tabelanın arkasında yükü taşıyan, çinko kaplı sacdan ya da profilden kurulan iskelet konstrüksiyondur.

Galvaniz şase, tabelayı duvara ya da direğe bağlayan taşıyıcıdır; ankraj noktaları bu iskelet üzerinden belirlenir. Çinko kaplama dış mekânda paslanmaya karşı koruma sağlar; kesim ve kaynak sonrası açılan yüzeylerin korunması ömrü doğrudan etkiler. Görünen gövdeyle karıştırılır; şase çoğunlukla dışarıdan görülmez, fakat rüzgâr yükünü ve ağırlığı yapıya aktaran asıl elemandır.

Kompozit panel

Ayrıca: Alüminyum kompozit, Alüminyum kompozit levha

İki ince alüminyum levha arasına dolgu katman sıkıştırılarak üretilen, hafif ve düzgün yüzeyli cephe levhasıdır.

Kompozit panel; cephe tabelası, totem gövdesi kaplaması ve kutu harf arka yüzeyinde kullanılır. Düzlemsel kalabilmesi, kanal açılarak katlanabilmesi ve hafifliği yaygınlaşmasını sağlar. Katlama sayesinde kenarları dönen kutu formlar elde edilir. Dekotayla karıştırılır; kompozit metal yüzeylidir ve dış mekânda daha dayanıklıdır, dekota ise köpük yapılı plastik levhadır. Kesim ve kanal işlemleri genellikle bilgisayar kontrollü tezgâhta yapılır.

Mesh

Ayrıca: Delikli branda, Rüzgâr geçiren branda

Dokusunda düzenli delikler bulunan, rüzgârı geçirerek yüzeyde basınç biriktirmeyen geniş format baskı brandasıdır.

Mesh; bina cephesi, iskele örtüsü ve balkon korkuluğu gibi rüzgâra açık alanlarda kullanılır. Delikli yapısı sayesinde taşıyıcı sisteme binen yük azalır. Görsel yoğunluğu düz brandaya göre biraz düşüktür, uzaktan bakıldığında bu fark kapanır. Kapalı brandayla karıştırılır; kapalı yüzeyde rüzgâr etkisi yüksektir ve geniş alanlarda ek taşıyıcı önlem gerekir.

Paslanmaz çelik

Ayrıca: Paslanmaz sac, İnox

Korozyona dirençli alaşımlı metaldir; krom ve gold görünümlü harflerde ve kurumsal cephelerde tercih edilir.

Paslanmaz çelik, dış mekânda uzun ömürlü kalması ve yüzey işlemine uygun olmasıyla öne çıkar. Parlak, mat ve fırçalanmış yüzey seçenekleri farklı görünümler verir. Harf üretiminde plaka kesilip bükülerek gövde oluşturulur. Galvaniz sacla karıştırılır; galvaniz kaplamalı bir yüzeydir ve çizildiğinde koruma zayıflar, paslanmazda ise direnç malzemenin kendisinden gelir.

Pleksi

Ayrıca: Akrilik, Pleksiglas

Işığı iyi geçiren, kolay şekillendirilen sert plastik levhadır; ışıklı tabela ve kutu harf yüzeylerinin temel malzemesidir.

Pleksi; şeffaf, opal ve renkli seçeneklerle üretilir. Opal olanı ışığı dağıtarak yüzeyde homojen bir parlaklık sağlar. Kutu harf yüzeyi, kaset tabela kapağı, yönlendirme panosu ve stand üretiminde kullanılır. Camla karıştırılır; pleksi daha hafiftir ve kırılmaya karşı daha dayanıklıdır, ancak yüzeyi daha kolay çizilir. Üretim yöntemine göre dökme ve ekstrüzyon olarak ikiye ayrılır.

Baskı

Baskı terimleri

CMYK

Ayrıca: Dört renk baskı, Proses renkler

Baskıda renklerin camgöbeği, macenta, sarı ve siyah mürekkeplerin karışımıyla elde edildiği renk sistemidir.

CMYK, mürekkepler üst üste bindikçe koyulaşan bir mantıkla çalışır; ekrandaki ışık temelli renk sisteminden farklıdır, bu nedenle ekranda görülen canlı tonlar baskıda birebir çıkmayabilir. Tasarım dosyaları baskı öncesinde bu sisteme çevrilir. Kurumsal renklerde tam tutarlılık gerekiyorsa Pantone gibi hazır karışım renkler tercih edilir; karşılığı çoğu zaman yaklaşık kalır.

Dijital baskı

Ayrıca: Geniş format baskı

Görüntünün kalıp kullanılmadan doğrudan yüzeye aktarıldığı baskı ailesidir; kısa işlerde ve değişken tasarımlarda esneklik sağlar.

Dijital baskı, dosyanın makineye gönderilip mürekkebin doğrudan folyo, branda, kâğıt ya da levhaya basılmasıyla çalışır. Kalıp maliyeti olmadığı için tek adetli işlere ve sık değişen görsellere uygundur. Ofset ve serigrafiden ayrıldığı nokta budur; buna karşılık yüksek adetlerde birim maliyet genellikle daha yüksek kalır. Mürekkep türüne göre solvent, lateks ve mor ötesi kurutmalı yöntemlere ayrılır.

Lak

Ayrıca: Vernik, Bölgesel lak

Basılı yüzeye sürülen saydam kaplamadır; tüm alana ya da yalnızca seçilen bölgelere uygulanarak doku farkı yaratır.

Lak, parlaklık kazandırmak ve yüzeyi korumak için kullanılır. Yalnızca logo veya başlık gibi bölgelere uygulandığında mat zemin üzerinde parlayan bir vurgu oluşur. Katalog kapağı, davetiye ve ambalajda sık görülür. Selefondan farkı, film değil sıvı kaplama olmasıdır; kalınlığı daha az, dokunma hissi daha yumuşaktır. Koyu zeminlerde etkisi daha belirgin okunur.

Lateks baskı

Ayrıca: Su bazlı geniş format baskı

Su bazlı mürekkep kullanan, kokusuz kuruyan ve iç mekân uygulamaları için tercih edilen geniş format baskı yöntemidir.

Lateks baskı, ısıyla kuruyan su bazlı mürekkeple çalışır; çıkış beklemeden işlenebilir. Duvar kâğıdı, iç mekân grafiği, fuar alanı ve hastane gibi koku hassasiyeti olan mekânlarda kullanılır. Solvent baskıya göre çevresel etkisi düşüktür. Dış mekân dayanımı laminasyonla desteklenerek artırılır; laminasyonsuz kullanımda aşınma ve çizilmeye karşı direnci sınırlı kalır.

Ofset baskı

Ayrıca: Ofset

Görüntünün kalıptan silindire, oradan kâğıda aktarıldığı yöntemdir; yüksek adetli matbaa işlerinin standardıdır.

Ofset baskı kalıp hazırlığı gerektirir; kurulum tamamlandıktan sonra hızlı ve tutarlı üretim sağlar. Katalog, broşür, kitap, antetli kâğıt ve zarf gibi işlerde kullanılır. Dijital baskıdan farkı, adet arttıkça birim maliyetin belirgin biçimde düşmesi ve renk tutarlılığının uzun tirajda korunmasıdır. Renk ayrımı CMYK üzerinden yapılır; kurumsal renkler için Pantone ek olarak devreye girer.

Pantone

Ayrıca: Spot renk, Özel renk

Renklerin hazır karışım olarak tanımlandığı ve kodlandığı standart renk kataloğudur; kurumsal renk tutarlılığında kullanılır.

Pantone, her rengin kendi kodu ve reçetesi olduğu için farklı üretim yöntemleri arasında ortak referans sağlar. Tabelada folyo ve boya seçimi, matbaada ise özel renk baskısı bu referansa göre yapılır. CMYK ile karıştırılır; CMYK dört mürekkebin karışımıdır, Pantone ise önceden karıştırılmış tek bir renktir. Basılı kataloğa bakılarak yapılan seçim, ekrandan yapılana göre güvenilirdir.

Selefon

Ayrıca: Laminasyon filmi, Mat selefon

Basılı kâğıdın yüzeyine ince koruyucu film kaplanması işlemidir; parlak ya da mat bitiş verir ve dayanımı artırır.

Selefon; kartvizit, katalog kapağı, menü ve kutu gibi elden geçen işlerde kullanılır. Yüzeyi lekelenmeye ve yırtılmaya karşı korur, rengi derinleştirir. Mat selefon sakin bir doku, parlak selefon canlı bir görünüm verir. Lakla karıştırılır; lak sıvı olarak sürülür ve kâğıda işler, selefon ise ayrı bir film tabakasıdır. Selefonlu yüzeye sonradan kalemle yazmak zordur.

Serigrafi

Ayrıca: Elek baskı, İpek baskı

Mürekkebin gergin bir elek üzerinden kalıp yardımıyla yüzeye geçirildiği geleneksel baskı yöntemidir.

Serigrafi, her renk için ayrı elek hazırlanmasını gerektirir; kurulum işçiliği yüksektir ancak yüksek adetlerde birim maliyet düşer. Tekstil, plastik levha, cam ve promosyon ürünlerinde kullanılır. Mürekkep katmanı dijital baskıya göre daha kalın oturduğundan renkler dolgun görünür. Ton geçişli fotoğraflarda dijital baskı kadar esnek değildir; düz renk ve net kontur isteyen işlerde güçlüdür.

Solvent baskı

Ayrıca: Eko solvent baskı

Mürekkebin yüzeye işleyerek kuruduğu, dış mekân dayanımı yüksek geniş format baskı yöntemidir.

Solvent baskı folyoda ve brandada yaygındır; mürekkep malzemenin yüzeyine nüfuz ettiği için güneşe ve yağmura karşı dayanım kazanır. Araç giydirme, cephe brandası ve uzun süre dışarıda kalacak uygulamalarda tercih edilir. Kuruma süresi gerektiğinden baskı sonrası bekleme ve havalandırma önemlidir. Mor ötesi kurutmalı baskıdan farkı, sert levhalar yerine esnek yüzeylerde çalışmasıdır.

UV baskı

Ayrıca: Mor ötesi kurutmalı baskı

Mürekkebin yüzeye basıldığı anda mor ötesi ışıkla kurutulduğu baskı yöntemidir; sert levhalara doğrudan baskı yapılabilir.

UV baskıda kuruma beklemesi olmadığı için pleksi, kompozit, dekota, ahşap ve cam gibi yüzeylere doğrudan uygulama yapılabilir. Tabela levhaları, iç mekân panoları ve kısa serili ürünlerde kullanılır. Solvent baskıdan farkı, mürekkebin yüzeye emilmek yerine üstte sertleşmesidir; bu, canlı renk ve keskin detay sağlar. Çok esnek yüzeylerde katman kırılabileceği için malzeme seçimi önceden yapılır.

Yaldız

Ayrıca: Varak, Sıcak yaldız

Metalik bir filmin ısı ve baskı yardımıyla kâğıda geçirildiği bitirme işlemidir; altın ve gümüş etkisi verir.

Yaldız için klişe hazırlanır; ısıtılan kalıp, folyoyu kâğıdın yalnızca istenen bölgesine yapıştırır. Kartvizit, davetiye, sertifika kapağı ve ambalajda kullanılır. Metalik mürekkeple karıştırılır; mürekkep matlaşırken yaldız gerçek bir film parlaklığı verir. Kabartmayla birleştirildiğinde hem parlaklık hem yükseklik elde edilir. İnce çizgilerde detay kaybı olabileceği için tasarımda sadeleştirme gerekir.

Folyo

Folyo terimleri

Araç giydirme

Ayrıca: Araç kaplama, Tam giydirme

Aracın gövdesinin baskılı ya da renkli folyoyla kaplanarak hareketli bir tanıtım yüzeyine dönüştürülmesidir.

Araç giydirme, temizlenmiş ve yağı alınmış kaporta üzerine folyonun ısı yardımıyla uygulanmasıyla yapılır. Tam giydirme aracın tüm gövdesini kapsar; kısmi uygulamalarda yalnızca belirli paneller kullanılır. Boyadan farkı, geri sökülebilmesi ve altındaki özgün yüzeyi korumasıdır. Kapı kolu, ayna, cam kenarı ve derin girintilerde cast folyo ile çalışmak kenar açılmasını önler.

Cam giydirme

Ayrıca: Vitrin folyosu, Cam folyosu, Vitrin giydirme

Vitrin ve bölme camlarının folyoyla kaplanarak tanıtım, mahremiyet ya da güneş kontrolü amacıyla kullanılmasıdır.

Cam giydirme; kesim yazı, tam alan baskı, kumlama folyo ya da delikli folyo ile yapılabilir. Mağaza vitrini, ofis bölmesi ve toplantı odası camları başlıca uygulama alanlarıdır. İç yüz ve dış yüz uygulaması farklı folyo gerektirir; dışarıdan uygulanan yüzey hava koşullarına, içeriden uygulanan yüzey ise temizliğe ve çizilmeye göre seçilir. Kenarda bırakılan boşluk sökümü kolaylaştırır.

Cast folyo

Ayrıca: Döküm folyo

Döküm yöntemiyle üretilen, ince ve boyutsal olarak kararlı folyodur; eğrisel yüzeylerde geri çekilmeden uygulanır.

Cast folyo, üretim sırasında gerilim taşımadığı için uygulandığı yüzeyin formunu alır ve zamanla kenarlardan toplanmaz. Araç giydirmede, kaporta girinti ve çıkıntılarında, tampon ve ayna gibi zorlu yüzeylerde tercih edilir. Kalenderlenerek üretilen monomerik ve polimerik folyolardan ayrıldığı nokta budur. Dış mekân ömrü uzundur; buna karşılık maliyeti yüksektir, düz ve kısa süreli işlerde gereksiz kalabilir.

Duvar grafiği

Ayrıca: Duvar giydirme, Duvar kaplama uygulaması

Duvar yüzeyinin baskılı folyo ya da duvar kâğıdıyla kaplanarak marka anlatısına dönüştürülmesi uygulamasıdır.

Duvar grafiği; ofis koridorları, mağaza iç mekânları, okul ve spor alanlarında kullanılır. Yüzey pürüzlü ya da boyası zayıfsa astar ve düzeltme gerekir, aksi halde folyo yüzeyle birlikte kalkabilir. Resepsiyon logosundan farkı, yüzeyden hacim çıkmaması ve geniş alanı kaplamasıdır. Ek yerlerinin nereye denk geleceği, priz ve kapı kenarları tasarım aşamasında planlanır.

Filo giydirme

Ayrıca: Filo kaplama, Kurumsal araç parkı uygulaması

Birden çok aracın aynı tasarım kurgusuyla kaplanmasıdır; araçlar farklı olsa da görsel dil tutarlı kalır.

Filo giydirme, araç tiplerinin gövde oranları farklı olduğu için tek bir dosyanın kopyalanmasıyla yürümez; her model için ayrı yerleşim hazırlanır. Logo yüksekliği, iletişim bilgisinin konumu ve renk alanı sabit bir mantıkla taşınır. Servis araçları, dağıtım filoları ve kurumsal araç parkları tipik kullanım alanıdır. Uygulama sırası ve teslim planı, tasarım kadar belirleyicidir.

Kumlama folyo

Ayrıca: Buzlu cam folyosu, Mat cam folyosu

Buzlu cam görünümü veren mat folyodur; görüşü keserken ışığın geçmesine izin verir ve mahremiyet sağlar.

Kumlama folyo; toplantı odası camları, ofis bölmeleri, banyo ve vitrin altlarında kullanılır. Gerçek kumlama işlemine göre uygulaması hızlıdır, gerektiğinde sökülebilir ve cam zarar görmez. Yüzeyine kesim yapılarak logo, çizgi ya da desen boşlukları bırakılabilir. One way vision ile karıştırılır; kumlama folyo görüntü taşımaz ve iki taraftan da net görüşü engeller.

Laminasyon

Ayrıca: Koruyucu film, Laminasyon filmi

Baskılı yüzeyin üzerine saydam koruyucu film uygulanmasıdır; çizilmeye, güneşe ve temizliğe karşı dayanımı artırır.

Laminasyon; araç giydirme, zemin folyosu ve sık temizlenen vitrin uygulamalarında neredeyse zorunludur. Parlak, mat ve dokulu seçenekleri vardır; mat film yansımayı azalttığı için okunurluğu iyileştirir. Selefonla aynı mantıkta çalışır, fark uygulandığı malzemededir: selefon kâğıt işlerinde, laminasyon geniş format baskıda kullanılır. Zeminde kaymayı önleyen dokulu filmler ayrı bir grup oluşturur.

Monomerik folyo

Ayrıca: Ekonomik folyo, Kısa ömürlü folyo

Kısa ömürlü ve düz yüzeyli işler için üretilen ekonomik folyo sınıfıdır; zamanla çekme ve renk solması gösterebilir.

Monomerik folyo, üretim sırasında gerilim taşıdığı için eğrisel yüzeylerde kenarlardan toplanabilir. Kısa süreli kampanya vitrini, iç mekân yazıları ve geçici uygulamalar için uygundur. Polimerik ve cast folyoyla karıştırılır; ayrım üretim yöntemi, boyut kararlılığı ve dış mekân ömründedir. Uzun ömür beklenen cephe ve araç işlerinde kullanılması, erken kabarma ve kenar açılmasıyla sonuçlanır.

One way vision

Ayrıca: Delikli folyo, Tek yön görüş folyosu

Delikli yapısı sayesinde dışarıdan baskıyı, içeriden ise dışarıyı görmeyi mümkün kılan cam uygulaması folyosudur.

One way vision, yüzeyinde düzenli delikler bulunan, dış yüzü baskılı ve iç yüzü siyah bir folyodur. Mağaza vitrini, araç arka camı ve ofis camlarında kullanılır; içeriden bakıldığında görüş büyük ölçüde korunur. Kumlama folyodan farkı, görsel taşıyabilmesi ve tam opak olmamasıdır. Gece içerisi aydınlıkken etki zayıflar, dışarıdan bakan kişi içeriyi görebilir.

Parsiyel giydirme

Ayrıca: Kısmi araç giydirme

Aracın yalnızca seçilmiş bölümlerinin kaplandığı kısmi giydirme uygulamasıdır; gövdenin kalanı özgün renginde bırakılır.

Parsiyel giydirme; kapı yanı, arka bölüm, kaput ya da cam üstü gibi belirli yüzeylerle sınırlıdır. Tam giydirmeye göre daha az malzeme ve işçilik gerektirir, tasarım genellikle logo ve iletişim bilgisi üzerine kurulur. Etkili sonuç için kesim çizgilerinin kaporta hatlarıyla ilişkilenmesi gerekir; panel ortasında biten bir renk alanı, araç hareket ederken dağınık görünür.

Polimerik folyo

Ayrıca: Orta ömürlü folyo

Monomerik ile cast arasında konumlanan, orta ömürlü ve hafif eğrisel yüzeylere uyum sağlayan folyo sınıfıdır.

Polimerik folyonun boyutsal kararlılığı monomerikten yüksektir; hafif kavisli yüzeylerde, uzun süre kalacak vitrin, tabela ve cephe uygulamalarında kullanılır. Araçta kısmi giydirme ve düz panellerde tercih edilebilir. Cast folyodan farkı, derin girinti ve çıkıntılarda aynı uyumu gösterememesidir. Laminasyonla birlikte kullanıldığında çizilmeye ve güneş etkisine karşı dayanımı artar. Kesim yazıda ve tam alan baskıda birlikte kullanılabilir.

Transfer bandı

Ayrıca: Aplikasyon tape, Montaj bandı

Kesilmiş folyo harflerinin dizilimini bozmadan yüzeye taşınmasını sağlayan yapışkan taşıyıcı kâğıt ya da filmdir.

Transfer bandı, plotterda kesilip fazlası alınmış yazının üzerine yapıştırılır; folyo kendi taşıyıcısından ayrılıp cama, duvara ya da levhaya aktarılır. Uygulama bitince bant dikkatle sökülür. Yapışkan gücü folyoya göre seçilir; çok güçlü bant ince harfleri koparabilir, zayıf bant ise yazıyı bırakır. Laminasyonla karıştırılır, oysa transfer bandı üründe kalmaz, yalnızca taşıma amaçlıdır.

Zemin folyosu

Ayrıca: Zemin grafiği, Yer folyosu

Yürünen yüzeylere uygulanan, kaymayı azaltan dokulu laminasyonla korunan baskılı folyo uygulamasıdır.

Zemin folyosu; mağaza içi yönlendirme, kampanya alanı, fuar standı ve etkinliklerde kullanılır. Yüzeyin düzgün, temiz ve kuru olması gerekir; gözenekli beton ve derzli zeminlerde tutunma sorunludur. Duvar ve cam folyolarından farkı, üzerine basıldığı için özel dayanım ve kaydırmaz laminasyon istemesidir. Uzun kullanımda kenarların kalkmaması için köşe ve geçiş noktaları ayrıca bastırılır.

Üretim

Üretim terimleri

Ciltleme

Ayrıca: Cilt türleri, Cilt

Basılı sayfaların bir arada tutulması işlemidir; sayfa sayısına ve kullanım amacına göre yöntem değişir.

Ciltleme; tel dikiş, sırt yapıştırma, spiral ve dikişli cilt gibi yöntemlerle yapılır. İnce katalog ve dergilerde tel dikiş, kalın kataloglarda sırt yapıştırma tercih edilir; masada açık kalması istenen kılavuzlarda spiral kullanılır. Yöntem seçimi kapak kalınlığını da etkiler. Sırt payı ve iç boşluklar hesaba katılmazsa, ciltten sonra iç kenardaki içerik kaybolur.

CNC router

Ayrıca: CNC tezgâh, Router kesim

Levhaları bilgisayar kontrollü kesici uçla işleyen tezgâhtır; kompozit, pleksi ve ahşapta hassas kesim ve kanal açar.

CNC router, tabela üretiminde kompozit panele kanal açarak kutu formların katlanmasını sağlar, harf ve pano konturlarını keser. Pleksi, dekota, ahşap ve yumuşak metallerde çalışır. Lazer kesimle karıştırılır; router talaş kaldırarak keser ve kalın levhalarda güçlüdür, lazer ise ısıyla keser ve akrilikte parlak kenar verir. Uç ve devir seçimi kenar kalitesini doğrudan belirler.

Gofre

Ayrıca: Kabartma, Emboss

Kâğıt yüzeyinde kalıpla yükseklik farkı oluşturan bitirme işlemidir; yazı ya da logo dokunulduğunda hissedilir.

Gofre, dişi ve erkek kalıp arasında kâğıdın sıkıştırılmasıyla yapılır; desen öne çıkıyorsa kabartma, içeri giriyorsa gömme olarak adlandırılır. Kartvizit, davetiye, sertifika kapağı ve ambalajda kullanılır. Mürekkepsiz uygulandığında yalnızca doku olarak okunur. Yaldızla karıştırılır; yaldız renkli bir film bırakır, gofre ise renk değil biçim farkı yaratır. Kalın ve dokulu kâğıtlarda etkisi daha belirgin okunur.

Kırım (pilyaj)

Ayrıca: Pilyaj, Bıçak izi, Katlama izi

Kâğıdın katlanacağı yerde önceden oluşturulan iz ve katlama işlemidir; kalın kâğıtlarda çatlamayı önler.

Pilyaj, katlama hattı boyunca kâğıda bastırarak lif yapısını hazırlar; ardından kırım yapılır. Broşür, katalog kapağı, menü ve kutuda kullanılır. Selefonlu ve kalın kâğıtlarda pilyaj yapılmadan katlanan yüzeyde çizgi boyunca beyaz çatlaklar oluşur. Tasarımda katlama yerlerinin nereye denk geldiği baştan planlanır; hattın üzerine gelen yazı katlandıktan sonra okunaksız kalır.

Kiss-cut

Ayrıca: Yarım kesim

Yalnızca üst katmanın kesilip taşıyıcı kâğıdın kesilmediği kesim türüdür; etiketlerin kolay soyulmasını sağlar.

Kiss-cut, bıçak derinliğinin folyo kalınlığına göre ayarlanmasıyla yapılır. Tabaka etiketlerde, sticker setlerinde ve ürün etiketlerinde kullanılır; kullanıcı etiketi tek tek kaldırabilir, taşıyıcı sayfa bütün kalır. Tam kesimle karıştırılır; tam kesimde taşıyıcı da kesilir ve parçalar ayrılır. Ayarın fazla derin olması taşıyıcıyı zayıflatır, yetersiz olması ise soyulmayı zorlaştırır.

Kontur kesim

Ayrıca: Şekilli kesim, Form kesim

Baskılı yüzeyin görselin dış hattını izleyerek kesilmesidir; etiket ve şekilli sticker üretiminin standart adımıdır.

Kontur kesim, baskı sırasında yerleştirilen işaretlerin makine tarafından okunmasıyla hizalanır; böylece kesim çizgisi görselle örtüşür. Etiket, sticker, vitrin figürü ve zemin işaretlerinde kullanılır. Düz kesimden farkı, dikdörtgen değil serbest form üretmesidir. Kesim hattının görsel kenarından bir miktar dışarıda planlanması, küçük hizalama kaymalarında beyaz kenar oluşmasını önler. Kesim hattı, tasarım dosyasında ayrı bir katman olarak hazırlanır.

Kuşgözü

Ayrıca: Rekor, Grommet

Branda ve afişlerin kenarına takılan metal halkadır; bağlama noktasında yırtılmayı önleyerek gergin asılmayı sağlar.

Kuşgözü, kenarı katlanıp kaynatılmış brandaya belirli aralıklarla preslenir. Halat, kelepçe ya da lastikle bağlanan her nokta yükü buradan alır. Cephe afişi, iskele örtüsü ve stand arkalığında kullanılır. Doğrudan brandaya açılan deliklerle karıştırılır; halkasız delik kısa sürede yırtılır. Aralıkların sıklaştırılması, rüzgâra açık yüzeylerde yükü daha dengeli dağıtır. Kenar katlamasının düzgün yapılması halkanın ömrünü belirler.

Lazer kesim

Ayrıca: Lazerle kesim

Yoğunlaştırılmış ışık demetiyle malzemenin eritilerek kesildiği yöntemdir; akrilikte parlak ve temiz kenar bırakır.

Lazer kesim; pleksi, ahşap ve metal gibi malzemelerde ince detaylı formların üretilmesini sağlar. Tabelada harf, pano, maket ve dekoratif parçalarda kullanılır. Akrilikte kenarın parlak çıkması, kenar ışıklı uygulamalarda avantaj yaratır. CNC routerdan farkı, fiziksel temas olmaması ve daha ince detay verebilmesidir. Isı etkisiyle kenarda gerilim oluşabildiğinden levha türü sonucu değiştirir.

Plotter kesim

Ayrıca: Folyo kesim, Kesici plotter

Folyonun bilgisayar kontrollü bıçakla yazı ve şekil olarak kesildiği, yapışkan harf üretiminin temel yöntemidir.

Plotter kesim, vektör dosyadaki çizgileri izleyerek folyoyu keser; fazlalık alındıktan sonra yazı transfer bandıyla yüzeye taşınır. Cam yazıları, araç yan yazıları, levha üzeri isimlendirmeler ve kumlama desenlerinde kullanılır. Baskıyla karıştırılır; plotter kesimde renk folyonun kendi rengidir, mürekkep kullanılmaz. Çok ince detay temizleme aşamasında zorlaştığı için tasarımda sadeleştirme gerekir.

Servis kapağı

Ayrıca: Bakım kapağı, Revizyon kapağı

Işıklı tabelanın içindeki elektrik parçalarına sonradan ulaşmayı sağlayan, sökülebilir bakım açıklığıdır.

Servis kapağı, güç kaynağı ve bağlantı kutusunun bulunduğu bölgeye yerleştirilir; menteşeli ya da vidalı olarak çözülür. Bakım gerektiğinde tabelanın tamamını sökmek yerine yalnızca kapak açılır, bu da yüksekte çalışma süresini kısaltır. Üretim aşamasında planlanmazsa sonradan eklenmesi zordur. Su girişini önlemek için kapak kenarında conta ve damlalık detayı bırakılır.

Montaj

Montaj terimleri

Dübel ve kimyasal ankraj

Ayrıca: Ankraj, Kimyasal dübel

Tabelanın taşıyıcı yapıya sabitlenmesinde kullanılan bağlantı elemanlarıdır; yapı malzemesine göre seçilir.

Mekanik dübel, açılan deliğin içinde genleşerek tutar; kimyasal ankraj ise deliğe enjekte edilen reçinenin sertleşmesiyle çubuğu yapıya kenetler. Delikli tuğla, gaz beton ve zayıf sıvalı yüzeylerde kimyasal çözüm daha güvenlidir. Seçim, yükün büyüklüğü ve rüzgâr etkisiyle birlikte değerlendirilir. Vidayla karıştırılır; vida yalnızca hafif iç mekân işlerinde yeterlidir, cephe yüklerini taşımaz.

İskele

Ayrıca: Cephe iskelesi

Yüksekte çalışmak için kurulan sabit taşıyıcı sistemdir; uzun süreli ve geniş cephe işlerinde tercih edilir.

İskele, kurulumu ve sökümü zaman aldığı için genellikle birden çok günü kapsayan cephe işlerinde kullanılır. Platformun yanaşamadığı dar sokak, iç avlu ve bahçeli yapılarda tek seçenek olabilir. Kaldırım işgali gerektiğinde ilgili birimden izin alınır. Sepetli araçla karıştırılır; iskele sabittir ve geniş bir çalışma alanı verir, platform ise hareketlidir ve daha hızlı konumlanır.

Kaporta yüzeyi

Ayrıca: Araç gövde yüzeyi

Araç gövdesinin folyo uygulanacak dış yüzeyidir; formu ve durumu giydirme kalitesini doğrudan belirler.

Kaporta yüzeyi düz panellerden, girinti ve çıkıntılardan, kapı kolu ile ayna gibi ayrı parçalardan oluşur. Uygulama öncesinde yüzeydeki yağ, cila ve silikon kalıntısı temizlenir; pas, boya kabarması ve derin çizik varsa folyo bunları örtmez, sonradan kabarmaya yol açar. Yeni boyalı araçlarda boyanın tam kürlenmesi beklenir. Derin formlarda cast folyo kenar açılmasını önler.

Keşif

Ayrıca: Yerinde inceleme, Saha keşfi

Üretim öncesinde sahaya gidilerek cephe, erişim ve altyapı koşullarının yerinde incelenmesi çalışmasıdır.

Keşifte cephe malzemesi, duvarın taşıma durumu, kat yüksekliği, elektrik noktası, komşu tabelalar ve araç yaklaşımı gözlenir. Erişim için platform mu iskele mi gerekeceği, trafiğin ve yaya yoğunluğunun montaj saatini nasıl etkileyeceği burada belirlenir. Ölçü almadan farkı, keşfin koşulları ve riskleri değerlendirmesidir; ölçü alma ise üretim için gereken boyutları çıkarır.

Montaj kotu

Ayrıca: Montaj hizası, Tabela kotu

Tabelanın cephede hangi yükseklikten başlayıp nerede biteceğini tanımlayan referans hizasıdır.

Montaj kotu, yaya kotundan ölçülerek belirlenir ve yan yana duran işletmelerle ortak bir çizgi kurmayı sağlar. Vitrin üstü bant, kat arası hizası ve saçak altı gibi doğal referanslar kullanılır. Yerel düzenlemeler bu hizaya sınır getirebilir. Tabela yüksekliğiyle karıştırılır; yükseklik tabelanın kendi ölçüsüdür, kot ise yerden konumudur. Yanlış kot, doğru üretilmiş tabelayı görünmez kılar.

Ölçü alma

Ayrıca: Yerinde ölçü, Şablon alma

Üretilecek tabelanın cephedeki gerçek boyutlarının ve hizalarının yerinde belirlenmesi işlemidir.

Ölçü alma sırasında cephe genişliği, kullanılabilir yükseklik, engel oluşturan tesisat ve pencere hizaları kaydedilir. Duvarın düzlüğü ve şaşma payı da not edilir, çünkü çizimde düz görünen yüzey sahada eğik olabilir. Karmaşık formlarda şablon çıkarılır. Yalnızca cephe fotoğrafına bakarak yapılan tahminle karıştırılır; fotoğraf perspektif bozar ve uyumsuzluk riskini artırır.

Platform (sepetli araç)

Ayrıca: Sepetli araç, Manlift

Yüksekte çalışmayı güvenli hale getiren hareketli sepetli erişim aracıdır; cephe montajlarında sık kullanılır.

Platform, aracın üzerindeki bomla ekibi çalışma yüksekliğine çıkarır; kurulumu hızlıdır ve kısa süreli işlerde iskeleye göre pratiktir. Kullanımı için aracın yanaşabileceği düz bir zemin, kapalı otopark girişlerinde yeterli yükseklik ve gerektiğinde yol kullanım izni gerekir. Dar sokaklarda ve iç avlularda yanaşılamayan durumlarda iskele kurulur. Rüzgârlı havada çalışma sınırlanır.

Rüzgâr yükü

Ayrıca: Rüzgâr etkisi

Tabela yüzeyine rüzgârın uyguladığı basınçtır; yükseklik ve yüzey büyüdükçe taşıyıcı sistem üzerindeki etkisi artar.

Rüzgâr yükü, tabelanın kendi ağırlığından çok daha belirleyici olabilir; özellikle kapalı yüzeyli büyük panolarda ve çatı uygulamalarında ankraj tasarımını yönlendirir. Delikli mesh kullanımı, gövdede havalandırma boşlukları ve profil kesiti seçimi bu etkiyi azaltır. Deniz etkisindeki ve açık alandaki cephelerde etki daha yüksektir. Statik hesap, yükün yapıya güvenle aktarılmasını kontrol eder.

Söküm

Ayrıca: Demontaj, Folyo sökümü

Mevcut tabelanın ya da folyonun yüzeye zarar vermeden kaldırılması işlemidir; yenileme işlerinin ilk adımıdır.

Söküm, folyoda ısı yardımıyla katmanın kaldırılmasını ve kalan yapışkanın uygun temizleyiciyle alınmasını kapsar. Tabelada ise elektrik bağlantısının güvenli biçimde ayrılması, gövdenin indirilmesi ve ankraj deliklerinin kapatılması gerekir. Cephede iz kalmaması için boya ve sıva farkı önceden konuşulur; uzun süre kalmış bir tabelanın arkasındaki yüzey çevresinden farklı renk gösterebilir.

Tasarım

Tasarım terimleri

Baskıya hazır dosya formatları

Ayrıca: Çalışma dosyası formatları, Baskı dosyası

Üretime gönderilecek tasarımın hangi dosya türüyle teslim edileceğini tanımlayan yaygın çıktı standartlarıdır.

Tabela ve matbaa işlerinde vektör tabanlı AI ile EPS dosyaları ve baskıya hazır PDF yaygın kullanılır; fotoğraf içerikleri sıkıştırmasız TIFF ya da yüksek kaliteli JPG olarak teslim edilir. Dosyada yazıların eğriye çevrilmiş, bağlantılı görsellerin gömülü ve renklerin baskı sistemine uygun olması beklenir. Ekrana göre hazırlanmış küçük görsellerle karıştırılır; bunlar büyük ölçekte yetersiz kalır.

Cephe oranı

Ayrıca: Cephe ölçeği, Tabela oranı

Tabelanın cephe genişliğine ve yüksekliğine göre kapladığı alanın dengesidir; ölçek kararının görsel çerçevesidir.

Cephe oranı, tabelanın cepheye oturup oturmadığını belirler; çok küçük bir yazı cephede kaybolur, kenarlara dayanan bir yazı ise sıkışık görünür. Yan yana dükkânların oluşturduğu sokak ritmi de dikkate alınır. Yerel düzenlemeler bu alana sınır getirebilir. Yalnızca harf büyüklüğüyle karıştırılır; oran, harfin çevresinde bırakılan boşlukla birlikte okunur. Komşu cephelerle kurulan hiza ilişkisi de değerlendirmeye girer.

Çözünürlük (DPI)

Ayrıca: DPI, Baskı çözünürlüğü

Basılacak görselin birim alandaki nokta yoğunluğudur; baskı boyutu ve izleme mesafesiyle birlikte değerlendirilir.

Çözünürlük, görselin basıldığında ne kadar net görüneceğini belirler. Yakından incelenen kartvizit ve katalogda yüksek yoğunluk gerekir; uzaktan bakılan cephe brandasında ve araç giydirmede daha düşük yoğunluk yeterli olabilir. Büyütmeyle karıştırılır; küçük bir görseli programda büyütmek gerçek detay eklemez, yalnızca bulanıklığı ölçekler. Vektör dosyalarda bu sorun oluşmaz. Kaynak dosyanın üretim ölçüsüne göre istenmesi doğru yaklaşımdır.

Görüş açısı

Ayrıca: Yaklaşma açısı

Tabelanın hangi yönlerden görülebildiğini tanımlayan açıklıktır; yaya ve araç yaklaşımına göre değerlendirilir.

Görüş açısı, cephe hizasına paralel yaklaşan bir yayanın tabelayı geç fark etmesine yol açabilir; İstanbul'da cepheden taşan tabela yönetmelikle sınırlı olduğu için bu açıyı çoğu zaman vitrin camındaki yazı karşılar. Araç trafiğinde yaklaşma yönü tek taraflıysa çift yüz yerine tek yüz çözüm yeterli olur. Okuma mesafesiyle birlikte düşünülür; açı uygun değilse mesafe hesabı tek başına sonuç vermez.

Güvenli alan

Ayrıca: Emniyet alanı, İç kenar payı

Kesim kenarından içeri doğru bırakılan ve yazı ile logonun dışına taşmaması gereken emniyetli tasarım bölgesidir.

Güvenli alan, kesim ve katlama sırasında oluşabilecek kaymalarda önemli içeriğin zarar görmesini engeller. Broşür, katalog, etiket ve ambalajda kullanılır; ciltli işlerde sırt payı da bu mantığın parçasıdır. Taşma payıyla birlikte düşünülür. En sık yapılan hata, iletişim bilgisinin sayfa kenarına çok yaklaştırılması ve kesimden sonra kısmen kaybolmasıdır. Ölçü verilirken kesim, katlama ve cilt payları birlikte değerlendirilir.

Kontrast oranı

Ayrıca: Okunurluk kontrastı

Yazı ile zemini arasındaki açıklık koyuluk farkıdır; okunurluğu belirleyen en temel tasarım ölçütüdür.

Kontrast, renklerin canlılığından çok açıklık farkıyla ilgilidir; iki canlı renk yan yana geldiğinde bile fark düşükse yazı uzaktan bulanır. Gece ışıklı tabelada zemin karardığı için etki değişir, gündüz iyi çalışan bir bileşim gece zayıflayabilir. Renk ayrımı güçlükle yapan kullanıcılar için de açıklık farkı güvenli sonuç verir. Yönlendirmede bu ölçüt dekoratif tercihin önündedir.

Okuma mesafesi

Ayrıca: Görülebilirlik mesafesi

Bir yazının rahatça okunabildiği en uzak mesafedir; harf yüksekliği ve kontrast bu mesafeyi belirler.

Okuma mesafesi, tabela tasarımının çıkış noktasıdır; caddenin karşısından okunacak bir yazıyla kapı üstünde okunacak yazı aynı ölçüde kurgulanmaz. Araç hızının yüksek olduğu yollarda mesafe büyür, çünkü okumaya ayrılan süre kısalır. Görüş açısıyla karıştırılır; mesafe uzaklığı, açı ise yaklaşma yönünü tanımlar. Kalabalık cephelerde kontrast düşükse hesaplanan mesafe pratikte kısalır.

Raster

Ayrıca: Piksel tabanlı görsel, Bitmap

Görüntünün kare noktalardan oluştuğu görsel türüdür; büyütüldüğünde kenarlarda bozulma ve bulanıklık ortaya çıkar.

Raster görseller; fotoğraf, taranmış belge ve ekran görüntüsü olarak karşımıza çıkar. Baskıda kullanılacaksa hedef boyutta yeterli nokta yoğunluğuna sahip olması gerekir. Vektörle karıştırılır; vektör çizim tabanlı, raster nokta tabanlıdır. Logolar raster olarak geldiğinde kesim ve büyük ölçekli tabela için yeniden çizim gerekebilir, çünkü tezgâh net bir kontur çizgisi arar.

Taşma payı (bleed)

Ayrıca: Bleed, Kesim payı

Kesim çizgisinin dışına taşırılan görsel alandır; kesimdeki küçük kaymalarda kenarda beyaz şerit kalmasını önler.

Taşma payı, zemin rengi ya da fotoğrafın sayfa kenarına kadar gitmesi istenen tüm işlerde bırakılır. Kartvizit, broşür, etiket ve afişte standart bir hazırlık adımıdır. Güvenli alanla karıştırılır; taşma payı dışarıya doğru fazladan alan, güvenli alan ise içeriye doğru bırakılan boşluktur. İkisi birlikte kullanıldığında kesim ve katlama toleransları görselde soruna yol açmaz.

Tipografi hiyerarşisi

Ayrıca: Yazı hiyerarşisi

Bilginin önem sırasına göre boyut, kalınlık ve konumla düzenlenmesidir; okuyucunun neyi önce göreceğini belirler.

Tabelada marka adı ilk düzeydir; hizmet tanımı, telefon ve adres alt düzeylerde yer alır. Her bilginin aynı büyüklükte verilmesi, hiçbirinin öne çıkmamasına yol açar. Yönlendirme sistemlerinde hiyerarşi kat, bölüm ve oda sırasıyla kurulur. Süslü yazı seçimiyle karıştırılır; hiyerarşi bir font beğenisi değil sıralama kararıdır ve okuma mesafesiyle birlikte kurgulanır.

Vektör dosya

Ayrıca: Vektörel çizim, Eğrisel dosya

Görüntünün nokta değil matematiksel eğri olarak tanımlandığı dosya türüdür; kalite kaybı olmadan büyütülebilir.

Vektör dosya; logo, yazı, kesim hattı ve tabela çizimlerinin standart formatıdır. Plotter ve CNC tezgâhları bu çizgileri doğrudan okur. Rasterdan farkı, büyütüldüğünde kenarların keskin kalmasıdır. Fotoğraflar doğası gereği rasterdır ve vektöre çevrilmeleri her zaman doğru sonuç vermez. Üretim öncesinde yazıların eğriye çevrilmesi, farklı bilgisayarda font eksikliğinden doğan kaymayı önler.

Mevzuat

Mevzuat terimleri

Kat malikleri ve yönetim onayı

Ayrıca: Site yönetimi onayı, Kat malikleri kurulu kararı

Ortak alanı ilgilendiren tabela ve giydirme uygulamalarında bina sakinlerinden ya da yönetimden alınan izindir.

Cephe, çatı, giriş holü ve dış duvar gibi ortak alanlar tek başına işletmenin tasarrufunda değildir; buralara yapılacak uygulama için yönetim planına göre karar gerekir. Sitelerde yönetim, apartmanlarda kat malikleri kurulu devreye girer. Belediye izniyle karıştırılır; ikisi ayrı süreçtir ve biri diğerinin yerine geçmez. Elektrik hattının ortak panodan alınması da aynı onayı gerektirir.

Koruma bölge kurulu

Ayrıca: Kültür varlıklarını koruma kurulu

Kültür varlıkları ve sit alanlarındaki uygulamalara karar veren kuruldur; tescilli cephelerde tabela kararı buradan çıkar.

Tescilli yapılarda ve sit alanlarında cepheye yapılacak her müdahale kurul kararına bağlı olabilir. Başvuruda tabelanın görseli, malzemesi, montaj detayı ve cepheye etkisi sunulur. Süreç yerel izinlere göre daha uzun sürebilir. Belediye izniyle karıştırılır; belediye kendi kurallarını uygular, kurul ise koruma mevzuatı açısından değerlendirir ve kararı olmadan uygulama yapılamaz.

KUDEB

Ayrıca: Koruma Uygulama ve Denetim Bürosu

Belediyelerin koruma alanlarındaki uygulamaları inceleyip denetleyen birimidir; tescilli yapı cephelerinde devreye girer.

Tarihi doku içinde ya da tescilli bir yapının cephesinde tabela yapılacaksa, uygulamanın bu birimce değerlendirilmesi gerekebilir. Malzeme, ışık türü, montaj yöntemi ve cepheye temas biçimi incelenir; genellikle cepheye zarar vermeyen çözümler beklenir. Koruma bölge kuruluyla karıştırılır; kurul daha üst düzeyde karar verir, büro ise yerel inceleme ve denetimi yürütür.

Reklam, ilan ve tanıtım yönetmeliği

Ayrıca: Tabela yönetmeliği, Reklam yönetmeliği

Belediyelerin tabela ölçüsü, yeri, ışığı ve içeriğine ilişkin kurallarını belirleyen yerel düzenleme metnidir.

Bu düzenleme; cephede kaç tabela asılabileceği, çıkma tabela izninin koşulları, ışık kullanımı ve tarihi dokuda geçerli ek sınırlar gibi konuları kapsar. Ayrıntılar ilçeden ilçeye değişir, bu nedenle uygulamadan önce ilgili belediyenin güncel metnine bakılır. Ruhsatla karıştırılır; yönetmelik kuralları tanımlar, ruhsat ise o kurallara uygunluğun onaylandığı belgedir. Denetimde uygun bulunmayan tabela için kaldırma istenebilir.

Statik hesap

Ayrıca: Mukavemet hesabı, Taşıyıcı sistem hesabı

Tabelanın ve taşıyıcı sisteminin yüklere karşı güvenliğini gösteren mühendislik hesabıdır; büyük uygulamalarda istenir.

Hesapta tabelanın kendi ağırlığı, rüzgâr etkisi, bağlantı noktalarındaki zorlanma ve yapının taşıma kapasitesi birlikte değerlendirilir. Çatı tabelası, totem ve geniş cephe panolarında izin sürecinin parçası olabilir. Ankraj tipi ve profil kesiti bu hesaba göre belirlenir. Görsel tasarımla karıştırılmaz; hesap, tabelanın nasıl göründüğünü değil yerinde güvenle durup durmadığını konu alır.

Tabela ruhsatı

Ayrıca: Reklam izni, Tabela izni

Tabelanın belirlenen kurallara uygun olduğunu gösteren ve ilgili belediyeden alınan resmî izin belgesidir.

Başvuruda genellikle tabelanın görseli, ölçüleri, cephedeki yeri, işletme belgeleri ve gerektiğinde taşıyıcı sisteme ilişkin teknik belgeler istenir. Süreç ilçeye ve tabela türüne göre değişir; çatı ve çıkma tabelalarda ek değerlendirme yapılabilir. İşyeri açma ruhsatıyla karıştırılır; o belge işletmenin faaliyetini, tabela ruhsatı ise cephedeki tanıtım öğesini kapsar. Yenileme ve tabela değişiminde süreç çoğu zaman yeniden işletilir.

Terimleri uygulamada görün

Malzeme kütüphanesiKarşılaştırma Tabela çeşitleri nelerdir?Rehber İstanbul'da tabela izni ve belediye süreciRehber Tamamlanan uygulamalarProje

Bir terim eksik mi?