Arnavutköy Tabelacı

Arnavutköy Belediye Meclisi 2020'de Eski Edirne Asfaltı, Fatih, Osmangazi, Gaziosmanpaşa ve Necip Fazıl caddeleri için bir cephe düzenleme projesini kabul etti; belediyenin tabela yönetmeliğine eklenen "estetik tabela" sayfası bu caddelerdeki dükkân tabelasının ölçüsünü tarif ediyor. Tabela alanının yüksekliği en çok 100 cm, kutu harfte her harf en çok 40 cm ve harfin zeminden çıkıntısı en çok 9 cm. Tabelanın çevresinde 30 cm genişliğinde ahşap görünümlü bir çerçeve, çerçeve ile tabela alanı arasında 5 cm krom bir şerit bulunuyor; zemin rengi, harf rengi ve yazı tipi serbest. Bu ölçüler uzun bir marka adını tek satıra sığdırmayı zorlaştırır. Bu yüzden önce adın kaç harf olduğuna ve dükkân cephesinin genişliğine bakıyor, gerekirse logoyu ve yazıyı iki ayrı öğeye bölüyoruz. 9 cm derinlik LED'li pleksi harfe yeter; ışığı harfin içinden almak, ince gövdede bile yüzeyi eşit aydınlatır.

Sanayi aksında tabelanın işi, tesise yaklaşan tedarikçiye ve sürücüye girişi zamanında göstermektir. Harf yüksekliğini bu yüzden cephenin genişliğinden değil, tabelanın ilk okunması gereken noktadan hesaplıyoruz. Okunurluk araştırmalarında rahat okuma için kabul edilen oran, her 1 cm harf yüksekliği için yaklaşık 1,2 m mesafedir; 60 m'den rahat okunması gereken bir yazı kabaca 50 cm harf ister. Yönetmelik de bir üst sınır koyuyor: binanın alnına konan kutu harf paslanmaz malzemeden ve en çok 1 m yüksekliğinde olur, on ve daha fazla katlı ya da cephesi 30 m'yi aşan yapılarda bu ölçü 2 m'ye kadar çıkabilir. Depo ve fabrika cephelerinin çoğu sandviç panel ya da trapez sac olduğundan harfi doğrudan panele değil, kolonlara bağlanan çelik taşıyıcıya asıyoruz. Montaj yüksekliği arttıkça platform ve vinç ihtiyacı teklifin ayrı bir kalemi olur.

Taşoluk, Bolluca ve Haraççı gibi mahallelerde dükkânların üstü konuttur ve ışıklı tabela pencereyle aynı hizaya gelir. Arnavutköy yönetmeliği, ışıklı tabela çevreyi rahatsız eder ya da şikâyet konusu olursa ışıklandırmaya izin verilmeyeceğini, verilmişse kaldırılacağını yazıyor; İBB yönetmeliği de ışık şiddetinin çevreyi rahatsız etmeyecek düzeyde olmasını istiyor. Bu, ışıklı tabelanın yapılamayacağı anlamına gelmez; ışığın nasıl verildiği önem kazanır. Arkadan ışıklı harf ışığı duvara vurur ve yukarı kata daha az yansır. Önden ışıklı harfte yüzeyin parlaklığını düşüren opal pleksi ve kısılabilen güç kaynağı kullanırız. Akşam belli bir saatten sonra ışığı kısan ya da kapatan bir zaman saati de teklifte ayrı bir kalem olarak yazılabilir. Montajdan sonra parlaklığı gece, karşı kaldırımdan bakarak ayarlıyoruz.

Hem İBB hem Arnavutköy yönetmeliği, tanıtım elemanının cepheden yatayda ya da dikeyde çıkıntı yapmasını yasaklıyor; Arnavutköy metni ayrıca tabelanın askılı olarak cephe yüzeyinin dışına takılamayacağını yazıyor. Cadde boyunca dikilmiş fener tabela görüntüsü bu yüzden ilçede kalıcı bir seçenek değildir. İstisna eczanedir: yönetmelik eczane için cepheye dik, 0,50 × 0,70 × 0,20 m ölçüsünde ve yerden en az 2,40 m yükseklikte bir eleman tarif ediyor. Yan sokaktan görünmek isteyen bir dükkân için bunun yerine köşe cephede iki yöne dönen kutu harf, cam yüzeyde okunur bir folyo ya da kapalı bir galeride veya pasajın içinde, bina yönetiminin izniyle asılan bir fener tabela kullanılabilir. Fener tabelanın nerede yerinde olduğunu ayrı sayfamızda anlattık.

Arnavutköy yönetmeliği kaldırıma, yol üstüne ve dükkân önüne direkli, sabit ya da seyyar reklam tabelası konmasını yasaklıyor; belediyenin yasaklar yönetmeliği de işyeri önlerinde ve kaldırımlarda plastik duba ve flama üzerine reklam konmasına izin vermiyor. Kaldırımdaki ayaklı pano bu yüzden zabıtanın kaldırabileceği bir uygulamadır. Parsel içinde ise kurallar farklı: İBB yönetmeliği bahçe nizamlı yapıların bahçesine direk üzerinde yükselen totem konmasına izin vermiyor, ama ölçüsü tarif edilmiş bir ayaklı tabelaya izin veriyor. Tek işyeri için bu tabela en çok 3 m yükseklik, 2 m en ve 0,40 m derinlikte olur; büyük parsellerde yükseklik 7 m'ye kadar çıkabilir. Akaryakıt, bayi ve depo girişlerinde ihtiyaç duyulan uzaktan görünürlüğü bu ölçüler içinde kurguluyoruz.

İlçenin kuzeyinde arazi açık, yapılar seyrek ve yollar hızlıdır. Burada tabela çoğu zaman bir yol kenarı işletmesinin, sürücüye dönüşü kaçırmadan haber vermesi içindir; bu yüzden harf yüksekliği okuma mesafesinden, renk ise uzak mesafede ayrışan kontrasttan seçilir. Açık arazide rüzgâr yükü kapalı caddedekinden yüksektir. Tabela yüzeyi büyüdükçe taşıyıcı, ankraj ve kaynak detayları hesaba girer; ayaklı tabelada temel ölçüsünü zemine göre belirliyoruz. Karaburun ve Terkos gibi kıyıya ve göle yakın mahallelerde nem ve tuz, boyalı çelik yerine alüminyum ya da paslanmaz bağlantı parçalarını öne çıkarır; elektrikli tabelada su almayan bağlantı kutusu ve damlama payı bırakılır. Havalimanına yakın parsellerde yüksek bir tabela planlanıyorsa yapı yüksekliğiyle ilgili kısıtlar imar durumunda ayrıca kontrol edilir.